Gần đây tôi nhận thấy thị trường tiền mã hóa Việt Nam sắp có biến động lớn. Theo tài liệu nội bộ của Bộ Tài chính, chính quyền Hà Nội dự định bắt đầu từ năm 2026 sẽ cấm hoàn toàn công dân giao dịch tài sản số trên các nền tảng nước ngoài, động thái này có lý do khá rõ ràng — Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ chấp nhận tiền mã hóa cao nhất thế giới (xếp thứ tư), hàng năm dòng chảy tài sản số vượt quá 200 tỷ USD, chính quyền xem đây là một trong những kênh chính dẫn đến chảy vốn ra ngoài, muốn chặn đứng dòng chảy này.

Thành thật mà nói, quy mô thị trường giao dịch ngầm của Việt Nam thực sự rất lớn. Chính phủ hiện muốn dẫn dòng này từ các sàn giao dịch quốc tế lớn về các nền tảng trong nước được quản lý, vừa kiểm soát rủi ro chảy vốn ra ngoài, vừa tăng cường phòng chống rửa tiền. Ý tưởng này thực chất đang bắt chước cách làm của Thái Lan và Hàn Quốc.

Điều thú vị là, chính phủ không hoàn toàn muốn cấm giao dịch tiền mã hóa, mà là thúc đẩy “hợp quy”. Hiện đã có năm ông lớn trong nước vượt qua vòng sơ tuyển, chuẩn bị giành giấy phép hoạt động sàn giao dịch có giấy phép đầu tiên tại Việt Nam. Năm đơn vị này là Techcombank, VPBank, LPBank, VIX Securities và Sun Group. Nhìn danh sách có thể thấy, hầu hết đều là các ông lớn trong lĩnh vực tài chính Việt Nam, gồm ngân hàng, công ty chứng khoán, tập đoàn doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cuộc đua này có mức độ cạnh tranh rất khốc liệt. Người nộp đơn phải có vốn thực góp tối thiểu 10 nghìn tỷ VND (khoảng 3.8 tỷ USD), trong đó hơn 65% cổ phần phải do các tổ chức tài chính được quản lý nắm giữ, cổ phần nước ngoài cũng bị hạn chế dưới 49%. Điều này gần như gửi thông điệp tới các startup nhỏ: đừng mơ mộng nữa.

Về chi tiết quản lý, sàn giao dịch phải hoàn toàn tách biệt tài sản khách hàng và tài sản của chính mình, nhà đầu tư cá nhân phải nộp thuế thu nhập 0.1% trên giao dịch, lợi nhuận của tổ chức phải chịu thuế doanh nghiệp 20%. Các quy định này khá nghiêm ngặt.

Quan điểm của tôi là, nước đi của Việt Nam khá toàn diện, vừa ngăn chặn chảy vốn vô hạn ra ngoài, vừa biến thị trường nhỏ lẻ khổng lồ thành nguồn thu tài chính có kiểm soát. Tuy nhiên, việc bắt buộc người dùng chuyển từ thị trường toàn cầu có tính thanh khoản cao sang nền tảng nội địa tương đối đóng cửa, liệu có gây phản ứng ngược từ người dùng hoặc thúc đẩy hoạt động ngầm ngày càng rầm rộ hơn không, còn phải xem cách thực thi sau này ra sao. Đây chắc chắn là bước ngoặt lớn đối với hệ sinh thái tiền mã hóa của Việt Nam.